دعوا و کشمکش کودکان

"وقتی فرزندتان در پارک، اسباب‌بازی را از دست بچه‌ی دیگری می‌قاپد و او را هل می‌دهد، شما شرمنده و نگران می‌شوید. یا وقتی با خواهرش بر سر یک خوراکی کوچک دعوای فیزیکی می‌کند، احساس می‌کنید کنترل اوضاع از دستتان خارج شده است. چرا کودکان کتک‌کاری می‌کنند؟ و چگونه می‌توانیم به آنها یاد بدهیم که بدون خشونت، خواسته‌های خود را بیان کنند؟"

چرا این موضوع مهم است؟

خشونت در کودکان اگر مدیریت نشود، می‌تواند به الگویی همیشگی در روابط آنها تبدیل شود و در آینده باعث انزوای اجتماعی شود.

چرا کودکان کتک‌کاری می‌کنند؟

1. عدم مهارت در بیان احساسات: کودک نمی‌داند چطور بگوید "عصبانی هستم" یا "این اسباب‌بازی را می‌خواهم", پس از مشت استفاده می‌کند.
2. الگوبرداری از محیط: اگر در خانه یا محیط اطرافش خشونت ببیند، آن را تکرار می‌کند.
3. خستگی یا گرسنگی: گاهی دلیل ساده‌ای مثل کم‌خوابی یا قند خون پایین پشت این رفتارهاست.
4. نیاز به جلب توجه: حتی توجه منفی (سرزنش) برای برخی کودکان بهتر از نادیده گرفته شدن است.

❌ نگویید:

• "بچه‌ی بدی هستی!" (برچسب‌زدن رفتار را بدتر می‌کند.)
• "اگر زدی، من هم می‌زنم!" (این کار خشونت را تایید می‌کند.)

راهکارهای عملی (قدم به قدم)

۱. راهکارهای فوری (وقتی دعوا می‌کند)

✅ مداخله آرام اما قاطع:- او را از موقعیت دور کنید و بگویید: "دست‌های ما برای بغل کردن است، نه زدن."

✅ به احساساتش نام بدهید:- "می‌بینم عصبانی هستی چون دوستت اسباب‌بازی رو برد، اما می‌تونیم بگیم: 'بدهش به من لطفاً'."

✅ جبران کردن را آموزش دهید:- از او بخواهید عذرخواهی کند و کار خوبی برای طرف مقابل انجام دهد (مثل دادن یک اسباب‌بازی دیگر).

۲. راهکارهای بلندمدت (آموزش مهارت‌های ارتباطی)

✅ بازیِ "احساسات را حدس بزن":- با تصاویر حالات چهره، احساسات مختلف را تمرین کنید: "این چهره عصبانیه یا خوشحال؟"

✅ جملات جایگزین را تمرین کنید:- به او یاد دهید به جای کتک زدن بگوید: "من الان خیلی عصبانی ام!" یا "لطفاً اونو پس بده."

✅ تشویق رفتارهای مثبت:- وقتی بدون خشونت مشکل را حل کرد، بگویید: "آفرین که با حرف زدن کار رو تموم کردی!"

۳. راهکارهای پیشگیرانه

✅ برنامه‌ریزی برای زمان‌های پرتنش:- اگر هنگام گرسنگی دعوا می‌کند، همیشه میان‌وعده همراه داشته باشید.

✅ کتاب‌درمانی:- کتاب "دست‌های مهربان" (الیزابت وردیک) یا "چطور دوست پیدا کنیم؟" (موریس کارناک).

✅ بازی‌های مشارکتی:- بازی‌هایی مثل لگو که نیاز به همکاری دارد، روحیه‌ی تیمی را تقویت می‌کند.

نکته‌ی متخصص‌نما

دکتر راس گرین (روانشناس): "کودکان اگر بتوانند، خوب رفتار می‌کنند. اگر نمی‌توانند، باید مهارت‌های لازم را به آنها آموزش دهیم."

سوالات متداول والدین

❓ اگر در جمع دعوا کرد چه کار کنم؟- او را به گوشی ببرید و بگویید: "وقتی آرام شدی، می‌توانیم برگردیم."

❓ اگر به حرف‌های من گوش ندهد؟- از جمله‌بندی‌های کوتاه و واضح استفاده کنید: "دست زدن ممنوع. اگر عصبانی هستی، پاهایت رو به زمین بکوب."

❓ آیا این رفتار طبیعی است؟- تا حدی بله، اما اگر بعد از ۷ سالگی ادامه داشت، با مشاور مشورت کنید.

جمع‌بندی انگیزشی

"خشونت کودک پایان راه نیست، بلکه نشان‌دهنده‌ی نیاز او به یادگیری مهارت‌های جدید است. شما بهترین معلم او هستید!"

پیشنهاد فعالیت عملی برای این هفته:

1. بازی "آرام‌ش مثل لاک‌پشت": - وقتی عصبانی است، به او یاد دهید مثل لاک‌پشت دست‌ها و پاهایش را جمع کند و نفس عمیق بکشد.
2. نقش‌آفرینی: - موقعیت‌های دعوا را با عروسک‌ها بازسازی کنید و راه‌حل‌های غیرخشونت‌آمیز را تمرین کنید.

در دوره جامع «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» به طور مفصل با این مهارت آشنا می شوید و کودک شما می آموزد که چطور احساسات و هیجانات خودش رو تنظیم کند.

اطلاعات بیشتر از دوره «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» 👇

https://tuti.ir/course/10-skills-for-kids