ترس های شبانه کودک

مقدمه

"وقتی چراغ اتاق خاموش می‌شود، فرزندتان با چشمانی وحشت‌زده فریاد می‌زند: «مامان! تو سایهٔ پشت پرده یه هیولاست!». یا در خانهٔ جدید، به شما می‌چسبد و می‌گوید: «نرو! من می‌ترسم!». این ترس‌ها طبیعی‌اند، اما چگونه می‌توانیم بدون نادیده گرفتن احساساتش، به او کمک کنیم؟"

چرا این موضوع مهم است؟ترس در کودکان ۳-۱۰ سال بخشی از رشد طبیعی مغز است، اما اگر مدیریت نشود، می‌تواند به اضطراب مزمن تبدیل شود.

چرا کودکان می‌ترسند؟

1. تخیل فعال: مغز کودک نمی‌تواند بین واقعیت و خیال تمایز قائل شود (سایهٔ لباس = هیولا).
2. تغییرات محیطی: خانهٔ جدید، مدرسهٔ جدید یا حتی تغییر دکوراسیون می‌تواند اضطراب ایجاد کند.
3. تجربه‌های منفی: دیدن یک فیلم ترسناک یا شنیدن داستان‌های نامناسب.
4. حساسیت حسی: برخی کودکان به صداها یا تاریکی حساسترند.

❌ نگویید:

• "بزرگ شدی! این چیزا که ترس نداره!"
• "اگر مردونه باشی، نباید بترسی!"

راهکارهای عملی (قدم به قدم)

۱. راهکارهای فوری (در لحظهٔ ترس)

✅ ترسش را تأیید کنید:- "می‌بینم واقعاً ترسیدی. منم کوچولو که بودم از تاریکی می‌ترسیدم."

✅ تکنیک "پلیس تاریکی":- با چراغ قوه به او نشان دهید هیچ هیولایی پشت پرده نیست: "بیا با هم اتاق رو گشت بزنیم!"

✅ شیء امن بسازید:- یک "اسپری ضد هیولا" (آب + اسانس) درست کنید و به او بدهید: "این همهٔ هیولاها رو فراری میده!"

۲. راهکارهای بلندمدت (کاهش ترس پایدار)

✅ بازی‌های نورانی:- چراغ‌های فانوسی یا ستاره‌های شب‌نما در اتاق نصب کنید تا تاریکی را دوست‌داشتنی کند.

✅ داستان‌سازی درمانی:- یک قهرمان (مثل خودش) بسازید که بر ترس‌های تاریکی غلبه می‌کند.

✅ حیوان عروسکی محافظ:- یک عروسک خاص را به عنوان "محافظ شب" به او معرفی کنید: "خرس‌ت همهٔ شب ازت مراقبت می‌کنه!"

۳. راهکارهای پیشگیرانه

✅ آشنایی تدریجی با تاریکی:- بازی "خاموش/روشن" با چراغ (ثانیه‌شمار افزایش دهید).

✅ کتاب‌درمانی:- کتاب "شب‌به‌خیر ترسو" (محمدرضا شمس) یا "جیرجیرک شجاع" (اریک کارل).

✅ برنامه‌ریزی برای مکان‌های جدید:- قبل از رفتن به خانهٔ جدید، عکس‌هایش را ببینید و با هم نقشه‌کشی کنید: "این جا تخت تو می‌شه!"

نکته‌ی متخصص‌نما

دکتر سپیده باغان (روانشناس کودک): "ترس کودکان مانند موج است؛ اگر با آن بجنگید، قوی‌تر می‌شود. اگر سوارش شوید، به ساحل آرامش می‌رسد."

سوالات متداول والدین

❓ اگر هر شب به اتاق ما بیاید چه کار کنم؟- یک "تخت کمپینگ" کنار تخت خود بگذارید: "امشب اینجا بخواب، فردا شب نصف راه، پس‌فردا تخت خودت."

❓ اگر از حیوانات می‌ترسد؟- با کتاب‌های تصویری غیرترسناک (مثل "خرس قهوه‌ای" آنتونی براون) شروع کنید.

❓ آیا این ترس‌ها طبیعی است؟- بله تا ۹ سالگی، اما اگر با علائم جسمی (تهوع، تعریق) همراه شد، با متخصص مشورت کنید.

جمع‌بندی انگیزشی

"ترس‌های کودک گذرا هستند، اما امنیتی که امروز در آغوش شما می‌یابد، مبنای شجاعت فردایش خواهد بود."

پیشنهاد فعالیت عملی برای این هفته:

1. یک "جشن تاریکی" بگیرید: با چراغ‌های رنگی و خوراکی‌های خاص.
2. با هم یک "دستگاه هیولایاب" تخیلی بسازید (مقوا + برچسب‌های ستاره).

دیالوگ‌های جادویی برای آرام‌کردن کودک ترسو + تکنیک تنفس ویژه

نمونه مکالمات آرام‌بخش شما با کودک دلبندتان ...

۱. وقتی از تاریکی می‌ترسد:

- کودک: "مامان! تو کمد هیولا هست!"- پاسخ شما: - "بیا اول چراغ رو روشن کنیم (با هم بررسی می‌کنیم)... حالا بگو ببینم هیولات چه رنگیه؟ اگه مثلاً بنفشه، می‌تونیم یه داستان باحال براش بسازیم!" - پیشنهاد: با هم هیولای خیالی را به شکل دوست‌داشتنی نقاشی کنید (مثلاً "هیولای ما عاشق بستنیه!").

۲. وقتی در مکان جدید اضطراب دارد:

- کودک: "من اینجا رو دوست ندارم! بریم خونه!"- پاسخ شما: - "می‌دونم جای جدید حس عجیبی داره. بیا با هم کشفش کنیم! اول می‌تونیم تختت رو با پتوهای خودت قشنگ کنیم..." - پیشنهاد: یک شیء آشنا (مثل عروسک محبوبش) را همراه ببرید تا حس امنیت دهد.