کودکم تحمل باخت ندارد

"بازی خانوادگی «منچ» شروع می‌شود، اما همین که فرزندتان می‌بازد، مهره‌ها را پرت می‌کند و فریاد می‌زند: «من بازنده‌م! بازی احمقانه‌ست!». شما نگران هستید: آیا این رفتار طبیعی است؟ چطور می‌توانید به او یاد بدهید که باخت بخشی از زندگی است؟"

چرا این موضوع مهم است؟

کودکانی که نمی‌توانند باخت را بپذیرند، در آینده با اولین شکست‌های تحصیلی یا اجتماعی دچار اضطراب شدید می‌شوند. هدف ما این نیست که رقابت‌طلبی را حذف کنیم، بلکه می‌خواهیم آن را مدیریت کنیم.

چرا کودکان تحمل باخت ندارند؟

1. تفکر صفر و صد: کودک زیر ۱۰ سال هنوز نمی‌تواند بپذیرد که می‌تواند در یک بازی "بازنده" باشد اما در چیزهای دیگر "برنده" باشد.
2. ترس از دوست‌داشتنی نبودن: فکر می‌کند اگر برنده نشود، دیگران او را کمتر دوست خواهند داشت.
3. الگوی نامناسب: شاید اطرافیان (والدین/معلم) بیش از حد بر "برنده بودن" تأکید کرده‌اند.
4. کمال‌گرایی: برخی کودکان فکر می‌کنند باید همیشه بهترین باشند تا ارزشمند بمانند.

❌ تصورات غلط رایج:

راهکارهای عملی (قدم به قدم)

۱. راهکارهای فوری (وقتی کودک پس از باخت قهر می‌کند)

✅ احساساتش را نام ببرید:- "می‌دانم واقعاً دوست داشتی برنده بشی. ناراحتی طبیعی است." (این کار به او کمک می‌کند احساساتش را بشناسد.)

✅ بازتعریف "باخت":- بگویید: "باختن یعنی تو چیز جدیدی یاد گرفتی که دفعه‌ی بعد می‌تونی بهتر بازی کنی."

✅ الگوی خوبی باشید:- وقتی خودتان می‌بازید، با خوشحالی بگویید: "آفرین به برنده! دفعه‌ی بعد من بیشتر تلاش می‌کنم."

۲. راهکارهای بلندمدت (برای کاهش ترس از باخت)

✅ بازی‌های مشارکتی را جایگزین کنید:- به جای رقابت، بازی‌هایی انتخاب کنید که همه با هم همکاری می‌کنند (مثل پانتومیم گروهی یا ساخت پازل).

✅ داستان‌های افراد مشهور را تعریف کنید:- مثال: "میدونی مسی هم اولش تو فوتبال بد بود، اما با تمرین بهترین شد!"

✅ تمرین "باختن عمدی":- گاهی عمداً در بازی ببازید و واکنش آرام نشان دهید تا کودک ببیند باخت پایان دنیا نیست.

۳. راهکارهای پیشگیرانه

✅ تأکید بر تلاش، نه نتیجه:- به جای "چقدر خوب که برنده شدی!"، بگویید: "چقدر قشنگ تلاش کردی!"

✅ بازی‌های شانسی را وارد کنید:- بازی‌هایی مثل ماروپله که شانس در آنها نقش دارد، به کودک یاد می‌دهد همیشه مهارت تعیین‌کننده نیست.

✅ کتاب‌درمانی:- کتاب "باختن هم خوب است" (اثر لیزا ریگان) یا "شیر کتابخانه" (میشل نودسن) درباره‌ی پذیرش شکست است.

نکته‌ی متخصص‌نما

سوالات متداول والدین

❓ اگر کودک بعد از باخت وسایل را پرت کرد چه کار کنم؟- آرام بگویید: "می‌فهمم عصبانی هستی، اما پرتاب کردن ممنوع. بیا با هم نفس عمیق بکشیم."

❓ اگر فقط با برنده شدن آرام می‌شود؟- بازی‌هایی طراحی کنید که برد در آنها تعریف نشده (مثل ساخت یک برج با هم).

❓ آیا این رفتار طبیعی است؟- بله تا حدی، اما اگر بعد از ۸ سالگی ادامه داشت، نیاز به تمرین بیشتر دارد.

جمع‌بندی انگیزشی

پیشنهاد فعالیت عملی برای این هفته:

1. یک بازی گروهی بدون برنده (مثل "اسم-فامیل" مشارکتی) انجام دهید.
2. از کودک بپرسید: "دفعه‌ی قبل که باختی، چه چیز جدیدی یاد گرفتی؟"

در دوره جامع «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» به طور مفصل با این مهارت آشنا می شوید و کودک شما می آموزد که چطور احساسات و هیجانات خودش رو تنظیم کند.

اطلاعات بیشتر از دوره «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» 👇

https://tuti.ir/course/10-skills-for-kids