شاید برای شما هم پیش آمده باشد که کودکتان وسط فروشگاه به خاطر نخوردن بستنی جیغ میزند، یا وقتی به او «نه» میگویید، با کلمات نامناسب پاسخ میدهد. در این لحظات، ممکن است احساس درماندگی کنید، عصبانی شوید، یا حتی خجالت بکشید. اما چرا کودکان لجبازی میکنند؟ و چطور میتوانیم بدون خشونت، این رفتارها را مدیریت کنیم؟
چرا این موضوع مهم است؟
لجبازی و جیغزنی بخشی طبیعی از رشد کودک است، اما اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند به الگویی همیشگی تبدیل شود. هدف ما این نیست که کودک را وادار به اطاعت کورکورانه کنیم، بلکه میخواهیم به او کمک کنیم هیجاناتش را کنترل کند.
چرا کودکان لجبازی میکنند؟
- نیاز به استقلال: کودکان زیر ۱۰ سال دوست دارند احساس کنند تصمیمگیرنده هستند. وقتی کنترل زیادی روی آنها اعمال شود، مقاومت میکنند.
- عدم توانایی در بیان احساسات: آنها هنوز بلد نیستند بگویند: "مامان، من واقعاً خستهام"، پس با جیغ یا لجبازی احساساتشان را نشان میدهند.
- الگوبرداری از اطرافیان: اگر کودک ببیند دیگران برای رسیدن به خواستهشان داد میزنند، او هم از آنها تقلید میکند.
- خستگی یا گرسنگی: گاهی دلیل سادهای مثل کمخوابی یا گرسنگی پشت این رفتارهاست.
❌ تصورات غلط رایج:
- "اگر الآن کوتاه بیایم، همیشه لجبازی میکند!" (نه، مسئله این است که چطور کوتاه بیایید!)
- "اینقدر باید داد بزنم تا گوش کند!" (داد زدن فقط رفتار بد را تقویت میکند.)
راهکارهای عملی (قدم به قدم)
۱. راهکارهای فوری (در لحظهی جیغزنی)
- به هیجان کودک نام بدهید: "میبینم عصبانی هستی چون الآن بستنی نمیخوری."
- انتخابهای محدود بدهید: "دوست داری امروز shirt آبی رو بپوشی یا قرمز؟"
- اگر بددهنی کرد، خونسرد بمانید: "ما در این خانواده از این کلمات استفاده نمیکنیم."
- محل را ترک کنید (در صورت نیاز): "وقتی آرام شدی، میتوانیم حرف بزنیم."
۲. راهکارهای بلندمدت (برای کاهش لجبازی)
- الگوی آرامش باشید.
- بازیِ "نوبت لجبازی" را اجرا کنید.
- تشویق رفتارهای مثبت: "ممنون که آروم گفتی، الآن بهتر میتونم کمکت کنم."
۳. راهکارهای پیشگیرانه
- برنامهریزی روزانه: وعدههای غذایی و خواب منظم.
- کتابهای داستان دربارهی مدیریت خشم.
نکتهی متخصصنما
دکتر هلاکویی میگوید: "لجبازی کودک نشانهی سلامت روان اوست، اما باید به او یاد بدهیم چطور خواستههایش را محترمانه بیان کند."
سوالات متداول والدین
- ❓ اگر کودک در مهمانی جیغ زد چه کار کنم؟ → "وقتی صدایت آروم شد، برمیگردیم پیش بقیه."
- ❓ اگر راهکارها جواب نداد؟ → ممکن است مسئلهی عمیقتری مثل اضطراب وجود داشته باشد، در این صورت با یک روانشناس کودک مشورت کنید.
جمعبندی انگیزشی
"لجبازی کودک پایان دنیا نیست، بلکه فرصتی است برای آموزش صبر، احترام و مدیریت هیجان. شما به عنوان پدر یا مادر، بهترین مربی برای فرزندتان هستید!"
پیشنهاد فعالیت عملی برای این هفته:
- یک دفترچه برای ثبت مواقع لجبازی کودک تهیه کنید.
- ببینید آیا الگویی (مثل گرسنگی یا خستگی) پشت این رفتارهاست.
- یک بار از راهکار "انتخابهای محدود" استفاده کنید و نتیجه را بنویسید.
در دوره جامع «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» به طور مفصل با این مهارت آشنا می شوید و کودک شما می آموزد که چطور احساسات و هیجانات خودش رو تنظیم کند.
اطلاعات بیشتر از دوره «۱۰ مهارت کودک خوشبخت» 👇